Landschapsonderhoud in de eigen omgeving. Steeds meer mensen nemen dat onderhoud zelf ter hand. Groepen vrijwilligers die meehelpen om de dorpsbossen in tal van Groninger dorpen trekken steeds meer vrijwilligers. Mensen denken steeds vaker aan het begrip gezamenlijkheid als het gaat om deze vorm van landschapsbeheer. Ze kijken steeds vaker verder dan het eigen erf. Het lijkt erop alsof er sprake is van een mentaliteitsverandering.

Gerrit-Jan van Herwaarden van de Stichting Landschapsbeheer Nederland is er zeer content over dat een drietal projecten de weg gevonden heeft naar financiering uit het budget kleinschalige initiatieven van de Stichting Aeolus Fonds. De Stichting Aeolus Fonds heeft een bedrag van € 20.000,-- ter beschikking gesteld aan Landschapsbeheer Nederland waarmee kleinschalige, lokale projecten kunnen worden ondersteund, die zich richten op natuur en landschap, participatie en de directe leefomgeving. De overeenkomst tussen het Aeolus Fonds en Landschapsbeheer Nederland om lokale natuur- en landschapsprojecten geldt voor de duur van een jaar. Bij wederzijdse tevredenheid  wordt de samenwerking nog eens verlengd met twee jaar.

Criteria
Volgens Van Herwaarden kunnen met dit geld projecten worden gefinancierd die normaal gesproken niet voor subsidie van Landschapsbeer in aanmerking zouden komen. En Van Herwaarden is met name zo trots op de drie projecten -  een vierde zit er aan te komen - omdat blijkt dat groepen mensen via de twaalf provinciale organisaties de weg naar Stichting Landschapsbeheer zo makkelijk weten te vinden.  Steeds meer groepen mensen nemen het landschapsonderhoud in hun eigen omgeving ter hand.

Projectfonds
De Stichting Landschapsbeheer en het Aeolus Fonds hebben een samenwerkingsovereenkomst gesloten om  projecten van dergelijke groepen te ondersteunen. Een breed scala van (zonder winstoogmerk opererende) organisaties kan een beroep doen op het Projectfonds, mits kan worden aangetoond dat men voldoet aan een aantal criteria. De criteria waaraan een project moet voldoen om voor financiering in aanmerking te komen zijn te vinden op de website van de Stichting Landschapsbeheer Nederland.

Zetje
Drie projecten hebben inmiddels de weg naar de subsidiepot gevonden. Stichting Landschapsbeheer is als het ware een budgetbeheerder. Volgens Van Herwaarden gaat het om projecten die geen grote financiering nodig hebben, maar net even dat ene zetje, dat  steuntje in de rug waarmee het project gerealiseerd kan worden. Per project gaat het om maximaal € 5.000,-. Van Herwaarden beheert het projectfonds samen met collega Mirjam Koedood.

Stakenbosjes
Het eerste project is een dorpsbosje in Groningen, het Onderdendamster Bos bij Bedum. Bij de grootschalige ruilverkaveling in het verleden is er op veel plaatsen in het land ingegrepen in het landschap. Zo werd er in de open ruimte die in Bedum ontstond een bosje gepland, maar dat bosje was voor Staatsbosbeheer niet te beheren. ‘Zo zie je in Groningen veel lelijke stakenbosjes dicht bij een dorp,’ aldus Van Herwaarden. ‘Mensen vinden het heel eentonig. En de dorpen willen er iets moois van maken. Maar dat vereist een ingreep in het beheer. Er moet een plan voor gemaakt worden. De mensen van het dorp moeten het gaan beheren. En dat doen ze met veel passie. Je ziet dat ook in dorpen als Zeerijp, Usquert, Middelstum, Baflo, Ten Boer en Stedum steeds meer vrijwilligers klaarstaan. We vinden het een eer om er een subsidie voor uit te trekken.’

Spannend
De tweede ligt in Drenthe. Het gaat om het Brinkskampje, een stukje grond in het dorp Peize. Er was ooit woningbouw gepland, maar dat is door weerstand van de dorpsbewoners niet doorgegaan, zodat er nu sprake is van een open plek in een weiland. ‘De omwonenden proberen er nu iets leuks van te maken,’ zo legt Van Herwaarden uit. ‘Ze willen weer een spannende locatie. Het beheer moet gedaan worden door de bewoners zelf. De aanplant kost geld en men heeft daarvoor een financiering aangevraagd. IVN, de Vereniging voor natuur- en milieueducatie betaalt een stukje mee. De gemeente draagt een stukje bij en men heeft van Aeolus een bedrag van € 5.000,-- gekregen. ‘Een spannend project,’ aldus Herwaarden, ‘met een aanjagende functie.’

Boomgaard
Het derde project bevindt zich in Zuid-Holland bij Gouda. Daar staat een oude verwaarloosde boomgaard. De Vereniging Bescherming Bloemendaalseweg bestaat sinds 1995. ‘Men wil in de omgeving van de weg een landschapselement zoals een boomgaard nieuw leven inblazen,’ aldus Van Herwaarden. ‘Men wil de karakteristieke hoogstamboomgaarden terug. De kinder- en zorgboerderij worden erbij betrokken. Bomen worden vervangen en er worden nieuwe bomen aangeplant. Er vindt educatie en voorlichting plaats over hoogstamfruit.  

Kleinschalig
Landschapsbeheer Nederland bestaat uit twaalf provinciale organisaties voor landschapsbeheer. Deze organisaties maken het makkelijk om aan projecten te komen. Landschapsbeheer werkt nauw samen met particulieren, boeren en overheden, die voor 80 procent eigenaar zijn van het Nederlandse buitengebied. Met haar expertise en duizenden enthousiaste vrijwilligers levert Landschapsbeheer een bijdrage aan de verdere ontwikkeling van ons levende landschap. Belangrijk einddoel is dat mensen zélf aan de slag gaan met de zorg voor het landschap bij hen in de buurt. ‘En dat is nou net wat we met deze subsidievorm kunnen bereiken,’ zo besluit Van Herwaarden.